Nga Dan De Luce & Paul McLeary/

Një sulm ajror i SHBA-së kundër luftëtarëve të mbështetur nga Irani në Siri jugore javën e kaluar paraqet një fazë të paqëndrueshme të konfliktit që mund të shkaktojë një konfrontim më të gjerë midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit – dhe aleatëve të tyre në terren.

Deri në sulmin e javës së kaluar, Shtetet e Bashkuara dhe Irani arritën të largoheshin nga një konfrontim i drejtpërdrejtë në Irak dhe Siri, ku secili ka qindra personel ushtarak në terren, të përfshirë me forcat lokale. Në Irak, ata ndajnë një armik të përbashkët si Shteti Islamik. Në Siri, të dyja palët po bëjnë luftëra të ndryshme: aeroplanët e SHBA-ve dhe forcat e operacioneve speciale po shtyjnë të zbrapsin militantët e Shtetit Islamik, ndërsa Irani po mbështet regjimin sirian kundër forcave të opozitës në një luftë civile shumëvjeçare.

Por, ndërsa rrethi i Shtetit Islamik në territor dobësohet, Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë gjithnjë e më shumë në konfuzion meqë partnerët e tyre lokalë konkurrojnë për kontrollin e terrenit kryesor përgjatë kufirit Siri-Irak.

Në sulmin ajror të 18 majit, F-16 të SHBA-ve goditën një karvan të luftëtarëve të armatosur iranianë, të cilët nuk degjuan paralajmërimet për të qëndruar larg nga një bazë në al-Tanf, pranë kufijve jordanez dhe irakian, që përdoret nga amerikanët dhe britanikët për trajnimin e forcave speciale për milicitë lokale që luftojnë kundër Shtetit Islamik. Sulmi airor shënoi herën e parë që forcat e SHBA-ve kishin shënjeshtruar aleatët e Iranit në Siri. Disa ditë më vonë, autoritetet iraniane u kthyen në zonë dhe aeroplanët e luftës së SHBA-ve i lajmëruan ata me një paralajmërim të qartë për t’u larguar, tha Pentagoni të martën.

Oficerët ushtarakë të SH.B.A.-së bënë të ditur incidentet, duke thënë se sulmi ajror ishte thjesht një çështje e ruajtjes së forcave amerikane të operacioneve speciale në juglindje të vendit.

“Kjo nuk sinjalizon asnjë ndryshim në strategji,” tha një oficer i lartë ushtarak i SHBA-ve, i cili foli në kushte anonimiteti.

Strategjia e SHBA-së, nën të dy presidentët Donald Trump dhe ish-Presidenti Barak Obama, është përqendruar në mposhtjen e forcave të Shtetit Islamik në fushën e betejës dhe duke i privuar ata nga territori në Irak dhe Siri. Me përjashtim të sulmeve raketore kundër Sirisë muajin e kaluar në hakmarrje për përdorimin e armëve kimike, administrata Trump deri më tani ka zgjedhur të mos hyjë në një konfrontim ushtarak me regjimin sirian të Bashar al-Assad ose me patronët e saj – Irani dhe Rusia.

Duke e shtyrë Shtetin Islamik në pjesën më të madhe të Sirisë verilindore, komandantët e SHBA-së janë të vendosur të heqin militantët nga bastioni i tyre i fundit urban në Raqqa. Një forcë e armatosur dhe e stërvitur nga SHBA-të me luftëtarë kurdë dhe arabë ka filluar të rrethojë Raqqën dhe sapo qyteti të bjerë, oficerët amerikanë shpresojnë të gjuajnë Shtetin Islamik në provincën lindore Deir Ezzor dhe Luginën e lumit Eufrat, ku grupi ende ekziston si forcë.

Por Irani është alarmuar për praninë në rritje të forcave të operacioneve speciale në Siri në jug të Sirisë dhe progresin e trupave siriane kurde dhe arabe në fushën e betejës. Irani është i prirur për të siguruar një korridor që lidh Teheranin dhe Bagdadin në Siri dhe Liban dhe mediat shtetërore të Teheranit kanë pohuar se forcat e SHBA-ve janë në zonën kufitare për të bllokuar çdo rrugë furnizimi për Iranin.

Në përgjigje, Teherani ka vendosur mijëra luftëtarë shiitë afrikanë dhe irakianë dhe në javët e fundit ka dërguar 3,000 trupa të Hezbollah libanez në rajonin juglindor midis al-Tanf dhe Deir Ezzor, sipas njoftimeve të agjencisë së lajmeve Fars, të lidhur me Gardën Revolucionare të Iranit.

Trupat e Hezbollahut u dërguan në zonën al-Tanf “për të përgatitur ushtrinë siriane dhe aleatët e saj për të penguar komplotet e SHBA-ve në rajon dhe për të krijuar siguri në rrugën Palmyra-Bagdad”, shkroi Fars, vetëm disa orë përpara sulmit ajror të SHBA-ve. Ata gjithashtu mund të shërbejnë si një forcë bllokimi për të mbajtur luftëtarët e mbështetur nga Shtetet e Bashkuara të largohen nga veriu nga al-Tanf.

Tensionet në rritje midis Uashingtonit dhe Teheranit në Siri përputheshin me retorikën më të ashpër të Presidentit Trump drejtuar Iranit. Në një fjalim këtë javë në Arabinë Saudite, Trump etiketonte Iranin si një burim “shkatërrimi dhe kaosi”, dhe u bëri thirrje vendeve në rajon të formojnë një front të bashkuar kundër Teheranit.

Edhe pse Trump ka premtuar të miratojë një qëndrim agresiv me Teheranin, Shtëpia e Bardhë po vazhdon të bëjë një rishikim të politikës së saj ndaj Iranit dhe administrata ende nuk ka artikuluar qëllimet e SHBA-ve përgjatë kufirit Siri-Irak.

“Nuk është ende e qartë për mua nëse administrata ka një strategji të hollësishme [mbi] se si të menaxhojë praninë e saj dhe praninë e aleatëve të saj në Sirinë lindore”, tha Robert Ford, ish ambasador i SHBA-ve në Siri dhe tani një anëtar i Institutit të Lindjes së Mesme .

“Nëse administrata nuk është e kujdesshme, do të ketë një dishezë rrëshqitëse. Duket sikur ka një potencial për më shumë konflikte”.

Administrata Trump i ka dhënë ushtrisë amerikane autoritetin që të vendosi rreth 1.000 trupa – shumica forca të posaçme operacionesh – në Siri, të shpërndarë midis disa rrethe të vogla në veriun kurd, një baze zjarri Detar të Korpusit pranë Raqqës dhe në al-Tanf në jug. Këto parakalime të vogla ndahen nga qindra kilometra territoresh ku Shteti Islamik po humbet kontrollin e vazhdueshëm dhe në të cilat forcat e regjimit dhe aleatët e tyre iranianë e shohin si tokë pjellore për të rivendosur kontrollin e qeverisë siriane.

Koalicioni i udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara po mban një sy të kujdesshëm ndaj milicive. Një zyrtar i mbrojtjes i SHBA-ve tha për Politikën e Jashtme se ata janë duke shikuar milicitë në rrugën e tyre drejt lindjes drejt Deir Ezzor, ku qeveria siriane mban një post të rëndësishëm – dhe të izoluar – ushtarak. Baza ka qenë prej kohësh e shkëputur nga zonat e tjera të kontrollit të regjimit dhe mund të sigurohet vetëm nga ndihma nga airi, por kjo u përforcua së fundmi nga rreth 1,000 ushtarë sirianë, duke i dhënë regjimit në Damask disa fuqi luftuese në zonë.

Udhëheqësit ushtarakë amerikanë kanë thënë se presin që shteti islamik të tërhiqet në luginën e lumit Eufrat që lidh Raqqën me kufirin iraken dhe aeroplanët e SHBA-ve dhe koalicionit kanë goditur objektivat e ISIS në luginë për muaj të tërë. Avionët luftarakë të SHBA-ve kryen më shumë sulme ajrore në zonë këtë javë.

Disa nga luftëtarët e milicisë të mbështetur nga Irani mbeten në vend pranë al-Tanf, pavarësisht nga sulmi ajror i SHBA-ve dhe paralajmërimi i fundjavës së fundit. “Nëse ata rifillojnë avancimin e tyre, forcat e koalicionit do të mbrohen,” u tha gazetarëve të martën zëdhënësi i Pentagonit Capt. Jeff Davis.

Një zyrtar tjetër ushtarak shtoi se “kemi një mirëkuptim të mirë se ata do të duan të vazhdojnë të lëvizin në lindje” drejt Deir Ezzor, dhe luftëtarët po gjurmohen nga afër.

Kur lufta të shkojë në luginën e Eufratit në Deir Ezzor, rreziqet e një konflikti të padëshiruar do të rriten. Me forcat e Ushtrisë Siriane të Lirë që mbështetën nga Shtetet e Bashkuara, që lëvizin nga jugu, forcat Demokratike Kurde dhe Arabe Siriane, duke përparuar nga veriu dhe perëndimi, militantët pro-regjimorë duke u përpjekur të shtyjnë në zonë si edhe fluturimet ajrore amerikane dhe ruse nga lart, disa shqetësohen fushat e betejës të mbushura me njerëz të çojë në incidente të padëshiruara.

Milicitë e mbështetura nga Irani shpesh veprojnë në afërsi të trupave amerikane, veçanërisht në Irak. Një gazetar i FP, duke vizituar një bazë ushtarake amerikane në jug të Mosulit më parë këtë vit, pa një tabelë në qendrën e operacioneve me flamujt e milicive kryesore shiite të armatosura që vepronin në afërsi, kështu që forcat amerikane mund të identifikonin cilat grupe po veprojnë afër, shpesh vetëm në perimetrin e bazës së tyre.

Shtatorin e kaluar, SHBA-të dhe avionët e koalicionit pa dashje goditën një post të vogël në lindje të Sirisë, duke vrarë mbi 60 ushtarë të regjimit të Asadit në një incident që e zemëroi Moskën dhe vuri në dukje se sa konfuzione mund të ketë beteja.

Me trupat amerikane në terren, dhe personelin ushtarak që lëviz me njësitë e vogla lokale, mbetet rreziku i hakmarrjes iraniane. Gjatë pushtimit të SHBA-së në Irak, Teherani i siguroi militantëve shiitë me bomba vdekjeprurëse për anës rrugëve dhe raketa që rrezikojnë qindra jetë amerikane.

Tashmë grupet e milicisë irakiane të mbështetura nga Irani kanë rritur propagandën e tyre anti-SHBA. Duke akuzuar Uashingtonin për “ndihmën ndaj Shtetit Islamik dhe presionin ndaj qeverisë së Bagdadit për të “përzënë” trupat amerikane që këshillojnë forcat irakiane të sigurisë në Mosul dhe në të gjithë vendin”, Ahmad Majidyar, drejtor i Projektit të Observimit të Iranit në Institutin e Lindjes së Mesme, shkroi së fundmi.

“Çdo përgjigje nga Irani do të ishte asimetrike”, tha Majidyar, “dhe mund të vijnë në vende si Iraku”.

/Përlthyer nga Lexo.al – Foreign Policy/